تاریخ مبارزات مردم ایران

بیش از ۱۲۰ سال مبارزه برای آزادی، استقلال و دموکراسی در ایران

در این کرونولوژی، به سفری در طول بیش از ۱۲۰ سال مبارزهٔ پرشور مردم ایران برای دستیابی به آزادی، استقلال و دموکراسی خواهیم پرداخت. گذشته و تاریخ چراغ راه آینده ماست.

از لحظه‌های تاریخی فراگیر تا رویدادهای معاصر، در این سفر تاریخی شاهد دلاوری و ایستادگی مردم ایران خواهیم بود.

مبارزات ۱۲۰ ساله مردم ایران برای آزادی

ملت ما در ابتدای قرن بیستم توانست در انقلاب مشروطه، دیکتاتوری مطلقه سلطنتی را پس بزند. اما در کمتر از ۱۵ سال در فقدان‌ زیرساخت‌ها و نهادهای دمکراتیک، استبداد دوباره چیره شد. آزادیخواهان در فقدان‌ رهبری و تشکیلات و سازماندهی، سرکوب شدند و با کودتای رضاخان، یک دیکتاتوری دیگر برقرار شد.
سی سال بعد، در سال ۱۳۳۰، دکتر مصدق رهبر جنبش ملی شدن نفت، اولین و تنها دولت واقعا ملی و دمکراتیک را در ایران تشکیل داد. اما در کمتر از دو سال و نیم در یک کودتای سیاه سرنگون شد. مصدق به زندان افتاد و فاطمی وزیرخارجه او اعدام شد.
دیکتاتوری سیاه شاه برای ۲۵سال دیگر بر ایران حاکم شد.
اگر مصدق فرصت می‌یافت که سنت دمکراتیک را در ایران نهادینه کند، امروز چهره ایران و منطقه ما متفاوت بود و بدون تردید بنیادگرایی و افراطی‌گری چنین میدانی پیدا نمی‌کرد.
ولیعهد واقعی شاه، خمینی بود. در دیکتاتوری تک‌حزبی سلطنتی، احزاب سنتی از دور خارج شده بودند. در فقدان آزادی و احزاب سیاسی، کسی جز خمینی باقی نمانده بود.
شاه، رهبران مجاهدین و همه نیروهای مترقی را اعدام کرد یا به زندان انداخت و چنین بود که خمینی، به‌عنوان مرجع دینی در تبعید، فرصت پیدا کرد بر‌امواج قیام‌ها و انقلاب مردم ایران سوار شود.
در واقع او انقلاب مردم ایران را به سرقت برد و از ابتدا، دیکتاتوری دینی و به قول خودش، سلطنت مطلقه فقیه را برقرار کرد. اما به‌رغم همه جنایت‌ها و قتل‌عام‌ها نتوانست شعله آزادی را خاموش کند.

کرونولوژی

تاریخ معاصر ایران

^
۴ مرداد ۱۲۵۱

انعقاد امتیازنامه رویتر

در قرارداد رویتر امتیاز انحصاری تجارت انواع کالاهای ایرانی به انگلستان داده شد، منجمله حق استخراج و صادرات معادن و جنگل‌های دولتی، بانکها، احداث راه‌آهن و راه‌سازی، کشتی‌رانی، تاسیس کارخانه‌جات، خطوط تلگراف، زهکشی و آبیاری ایران به مدت ۷۰ سال به انگلستان داده شد.

^
فروردین ۱۲۶۸

امتیاز کشت، درو، برداشت، فرآوری و توزیع تنباکو به شرکت رژی انگلستان داده شد

در سومین سفر تفریحی ناصرالدین شاه به اروپا انگلستان با پرداخت مبالغی به وی توانست امتیاز انحصاری تجارت توتون و تنباکو در ایران را بدست آورد. جرالد تالبوت برای کسب این امتیاز ۲۵هزار لیره رشوه به ناصرالدین شاه پرداخت و متعهد شد سالانه ۱۵ هزار لیره نیز به شخص شاه هدیه دهد. به این ترتیب مؤسسه رژی امتیاز کشت‌، درو، برداشت، فرآوری و توزیع تنباکو در سراسر کشور و صادرات آن به خارج را برعهده گرفت

^
آذر ۱۲۶۸

آغاز جنبش تنباکو، حرکت اجتماعی و سیاسی علیه اعطای امتیاز توتون و تنباکو

زنان برای اولین بار در جنبش تنباکو زمینه‌ی بروز و ظهور اجتماعی پیدا کردند.  جنبش تنباکو به عنوان اولین حرکت گسترده و قهرآمیز برعلیه استعمار که زنان مبارز ایرانی هم در آن مشارکت کردند و انقلاب مشروطه را زمینه سازی نمودند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است

^
اردیبهشت ۱۲۷۰

صدور فتوای تحریم استعمال توتون و تنباکو توسط میرزای شیرازی

 ۱۷ ماه پس از امضای قرارداد رژی و به میدان آمدن مردم، میرزا محمد حسین شیرازی (مرجع زمان) که در سامرا می‌زیست نیز فتوای تحریم استعمال توتون و تنباکو را صادر کرد

^
۱۶ دی ۱۲۷۰

لغو امتیاز توتون و تنباکو به دنبال اعتراضات مردمی

به دنبال اعتراضات و درگیری‌های خونین مردم علیه قرارداد رژی، ناصرالدین شاه مجبور به لغو این امتیاز گردید و بدین ترتیب اولین حرکت سراسری خلق علیه یک کمپانی و امتیاز استعماری به ثمر رسید

^
۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵

از پای در آوردن ناصرالدین شاه توسط میرزارضا کرمانی به ضرب گلوله در حرم حضرت عبدالعظیم 

میرزارضا کرمانی ناصر‌الدین شاه را عامل ویرانی، عقب‌افتادگی و فقر و فلاکت ایران می‌دانست. او پیش از اعدام هنگامی که از او پرسیده شد به چه دلیل شاه را کشتی پاسخ داد: در کشورم این همه ظلم و جور و فساد می‌دیدم، با خودم گفتم اگر شاه خبر ندارد که وای به حال مملکتی که شاه آن ایشان باشد و اگر شاه خبر دارد پس باید ایران را از دست او رها کرد و من از این اقدام خرسندم.

^
۷ خرداد ۱۲۸۰

امتیازنامه دارسی

مظفرالدین شاه در قراردادی خائنانه امتیاز اکتشاف، استخراج، حمل و نقل و فروش نفت را برای ۶۰ سال به دارسی انگلیس داد

^
۲۲ آذر ۱۲۸۴

اعتراض به تجاوزات و سرکوب- فراخوان به تشکیل عدالت‌خانه

علا‌ء‌الدوله حاکم تهران به بهانه گرانی قیمت قند، چند تاجر خوشنام را در ملا‌ء‌عام شلاق زد. ۲۰۰۰تن، طباطبایی، بهبهانی و بسیاری از بازرگانان سرشناس تهران و انبوهی از مردم برای اعتراض به تجاوزات و سرکوبیها، در شاه عبدالعظیم بست نشستند و خواهان تشکیل عدالت‌خانه شدند

^
۲۰ دی ۱۲۸۴

موافقت مظفرالدین شاه با تاسیس عدالتخانه

مظفر‌الدین‌شاه با تأسیس عدالتخانه موافقت کرد و اعتراضات موقتا فرونشست. ﺍﻧﺠﻤﻦﻫﺎﻱ ﺳﺮﻱ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺭﻭﻱ ﻫﻤﺮﻓﺘﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﻣﺸﺮﻭﻃﻴﺖ ﺷﺪﻧﺪ

^
۱۹ تیر ۱۲۸۵

بالا گرفتن اعتراضات مردمی و تحصن در حرم حضرت معصومه

بالا گرفتن اعتراضات، در اثر تیراندازی مأموران یکی از طلاب کشته شد. این عمل باعث گسترش اعتراضات شد و جمعیت بیشتری به معترضین پیوستند. در ادامه این اعتراضات قوای قزاق به روی مردم شلیک کرده و ۲۲ کشته و ۱۰۰ مجروح بجا گذاشت

^
۱۴ مرداد ۱۲۸۵

صدور فرمان مشروطه

طباطبایی و بهبهانی و مردم بسیاری به قم رفته و در حرم حضرت معصومه تحصن کردند. كوچندگان هنگام ورود به قم حدود هزار تن بودند. بازار تهران, همزمان با مهاجرت علما به قم تعطيل شد. سفارت انگلیس، به درخواست ۱۴ تن از بازاریان تهران که پس از مهاجرت مخالفان به قم، مورد آزار ماموران دولتی بودند، تحصن در باغ‌قلهک از سوی معترضین را پذیرفت. مظفرالدین شاه بعد از ده سال طفره رفتن از خواسته‌های مردم فرمان مشروطه را، بدنبال تحصن مردم در سفارت انگلیس در تهران، امضا کرد

^
۲۶ مرداد ۱۲۸۵

شروع کار اولین مجلس شورای ملی

^
۱۷ شهریور ۱۲۸۵

برگزاری انتخابات مجلس شورا در تهران براساس نظامنامه 

نظامنامه به امضاء مظفرالدین شاه رسید و انتخابات مجلس شورا براساس نظامنامه برگزار شد و ۶۰ نماینده در تهران انتخاب شدند

^
۲۴ شهریور ۱۲۸۵

نخستین خیزش تبریز

تحصن مردم تبریض در اعتراض به تلاش و نیرنگ دربار قاجار برای ممانعت از مطلع شدن شهرها از نظامنامه مجلس و انتخابات، در مسجد صمصامخان و کنسولگری انگلیس.

^
۴ مهر ۱۲۸۵

دادن اجازه انتخاب نمایندگان برای مجلس شورا به «اهالی مملکت آذربایجان» توسط مظفرالدین شاه

طی تلگرامی مظفرالدین شاه به «اهالی مملکت آذربایجان» اجازه داد که نمایندگان خود را برای مجلس شورا انتخاب کنند.

^
مهر ۱۲۸۵

تاسیس مرکز غیبی و هسته‌های مسلح مجاهد در تبریز

سران مترقی جنبش تبریز از جمله کربلایی علی موسیو، حاجی رسول صدقیانی، حاجی علی دوافروش و تعدادی دیگر به تاسیس یک تشکیلات مخفی بنام مرکز غیبی دست زدند و همزمان هسته‌های مسلح بنام «مجاهد» ایجاد کردند. این مرکز با دادن رهنمودهای انقلابی به مجاهدان، حرکتهای مردمی را رهبری می‌کرد.

^
۱۳ مهر ۱۲۸۵

تشکیل نخستین مجلس شورای ملی در کاخ گلستان

نخستین مجلس شورای ملی در کاخ گلستان تشکیل شد.

^
۱۸ دی ۱۲۸۵

مرگ مظفرالدین شاه و بر سر قدرت آمدن محمدعلی میرزا

^
۳۰ خرداد ۱۲۸۶

تحصن شیخ فضل‌الله نوری و پیروانش در حضرت عبدالعظیم در دشمنی با مشروطه و مشروطه‌خواهان

شیخ فضل‌الله نوری با پیروانش در حضرت عبدالعظیم متحصن شدند و با ارسال تلگرامهایی به شهرها، دشمنی‌شان با مشروطه و مشروطه خواهان را اعلام نمودند. اتابک امین السلطان پشتیبان مالی این تحصن بود

^
۸ شهریور ۱۲۸۶

کشته شدن اتابک امین السلطان در جلوی مجلس توسط عباس آقا تبریزی با ۳گلوله

اتابك امين السلطان در جلوی مجلس توسط عباس آقا تبريزي با سه گلوله کشته شد. عباس آقا نيز يك گلوله به خود زد و شهید شد.  ﺍﺯ جیب عباس آقا ﻛﺎﺭﺗﻲ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ  نوشته بود: «ﻋﺒﺎﺱﺁﻗﺎ ﺻﺮﺍﻑ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻧﻲ ﻋﻀﻮ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﻧﻤﺮﺓ ٤١ ﻓﺪﺍﻳﻲ ﻣﻠﺖ.»

^
۸ شهریور ۱۲۸۶

قرارداد سن پیترزبورگ

تقسیم ایران به مناطق شمالی و جنوبی تحت نفوذ روسیه و بریتانیا. ۱۰۰هزار نفر از مردم تهران به مناسبت روز چهلم عباس آقا بر مزار او گردهم آمدند. بازار تهران به این مناسبت بسته شد

^
۲ تیر ۱۲۸۷

به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی به فرماندهی لیاخوف روسی

مجلس شوراي ملي به فرماندهی لیاخوف روسی و با قوای قزاق به توپ بسته شد. نیروهای مهاجم ۲۰۰۰تن بودند. در یک نبرد ۴ساعته مجلس، این کانون که آزادیخواهان را دور محور مبارزه با استبداد شاهی و برای کسب آزادی و استقلال جمع می‌کرد در هم شکست. ۲۰۰تن فداکارانه شهید و مجروح شدند.

^
۳ تیر ۱۲۸۷

آغاز استبداد صغیر، استبداد سیاه شاه

حکومت نظامی در تهران برپا شد و استبداد سیاه شاه مجدد حاکم شد

^
۲۶ تیر ۱۲۸۷

ستارخان: به زیر کشیدن پرچمهای سفید تسلیم

ستارخان با کمتر از ۲۰ مجاهد، بیرق‌های تسلیم روس را که بر سردر خانه‌ها برافراشته بود به زیر کشیدند.

^
۲۰ مهر ۱۲۸۷

تهاجم مجاهدان تبریز به محله دوچی (مرکز آخوندهای مرتجع) و تصرف شهر توسط مجاهدان.

روز ۳ مهر تمام قشون دولتی به سوی تبریز حمله‌ور شدند. در اثر محاصره تبریز، جنگ، قحطی در شهر بیداد می‌کرد، ستارخان و دیگر آزادیخواهان از پا ننشستند و به مبارزه خود ادامه دادند. رضا خان قلدر با یک مسلسل بنام ماکسیم مردم بی دفاع تبریز را که درمحاصره بودند هدف شلیکهای خود قرار میداد. به همین خاطر به رضا ماکسیم معروف شد. روز ۲۰ مهر مجاهدان تبریز موفق به تصرف شهر شدند

^
۲۸ آبان ۱۲۸۷

جایگذینی مجلس کبرای دولتی با مجلس شورای ملی توسط محمدعلی شاه

روز ۱۶ آبان ۱۲۸۷، شیخ فضل‌الله نوری به محمدعلی شاه اعلام کرد که مشروطه با شرع سازگار نیست و از او خواست که از بازگشایی مجلس چشم‌پوشی کند. ۱۲ روز بعد محمدعلی شاه اعلام کرد که در نتیجه خواست مردم از مشروطه چشم‌پوشی خواهد کرد. و اعلام کرد مجلس شورای کبرای دولتی جایگزین مجلس شورای ملی خواهد شد. ۵۰ نفر به انتخاب محمدعلی شاه برای عضویت در این مجلس دعوت شدند 

^
مرداد ۱۲۸۷

شکل‌گیری کانونهای مقاومت علیه استبداد صغیر در بوشهر

شکل‌گیری کانون مقاومت علیه استبداد صغیر در بوشهر، پاکسازی بوشهر از عناصر وابسته به دربار و بعهده گرفتن اداره گمرک و انتظامات

^
۴ تیر ۱۲۸۸

حرکت مجاهدان گیلان و نیروهای بختیاری برای فتح تهران

حرکت مجاهدان گیلان و نیروهای بختیاری برای فتح تهران، سردار اسعد بختیاری با هزار سوار بختیاری با هدف فتح تهران به قم رسید. آزادیخواهان مستقر در قزوین به پیشنهاد ستارخان و انجمن ایالتی تبریز در تدارک تصرف تهران برآمدند.

^
۲۲ تیر ۱۲۸۸

فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان رشت و اصفهان.

روز ۲۵ تیرماه، محمدعلی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد، لیاخوف تسلیم شد و پایتخت به کنترل مشروطه‌خواهان درآمد. برپایی «مجلس عالی» و کمیسیون مرکب از بیش از ۲۰تن منجمله سپهدار و سردار اسعد بختیاری در بهارستان، برای اداره امور تشکیل شد. کابینه معرفی شده توسط آنها بطور کامل متشکل از وابستگان به دربار قاجار یا دست پروردگان دولت روس و انگلیس بودند.

^
۷ شهریور ۱۲۸۸

بازداشت و محاکمه شیخ فضل‌الله نوری و اعدام او در میدان توپخانه

^
نیمه فروردین ۱۲۸۹

دعوت ستارخان و باقرخان به تهران برای دیدار با سران دولت جدید

دعوت ستارخان و باقرخان به تهران برای دیدار با سران دولت جدید- توطئه دولتهای روس و انگلیس برای خلع سلاح مجاهدان

^
۱۲ مرداد ۱۲۸۹

دستور خلع سلاح همه مردم بجز شهربانی و ارتش ظرف ۴۸ساعت

مجلس تصویب کرد که ظرف ۴۸ ساعت همه مردم به جز شهربانی و ارتش سلاحهای خود را به ماموران دولتی تحویل دهند

^
۱۴ مرداد ۱۲۸۹

یورش «دولت انقلاب» برای خلع سلاح ستارخان و یارانش به پارک اتابک

«دولت انقلاب» برای خلع سلاح ستارخان و یارانش به پارک اتابک، پایگاه استقرار آنها یورش بردند. در یک درگیری ۴ ساعته نابرابر، ۶۰تن از مجاهدین مجروح شدند و ستارخان، سردار ملی، زخمی شد.

^
۱۹ مرداد ۱۲۹۲

شکست نیروهای انگلیس در اشغال بوشهر

چند هزار نفر از قشون انگلیس برای اشغال بوشهر به وسیله‌ی ناو جنگی در ساحل تنگستان توقف می‌کنند. جنگ سختی بین نیروهای انگلیسی و مبارزان تنگستانی شکل می‌گیرد؛ اما با مقاومت تنگستانی‌ها، انگلیسی‌ها حتی نمی‌توانند نیروهای خود را پیاده کنند و به مدت یک ماه در ساحل می‌مانند و در نهایت پس از تلفات فراوان مجبور به ترک ساحل تنگستان می‌شوند

^
۲۵ آبان ۱۲۹۳

درگذشت ستارخان

روز ۱۴مرداد ۱۲۸۹، نیروهای دولتی ازهر طرف پارک اتابک را زیر رگبار گلوله‌های توپ و تیربار گرفتند. ستارخان باردیگر تلاش کرد اوضاع را آرام کند. جنگ تا شب ادامه یافته و شدیدتر شد. ستارخان که برای جلوگیری از تهاجم نیروهای دولتی به پشت بام رفت، در بین راه تیری به زانویش خورد و ازحرکت ماند. او مدتی زمین‌گیر می‌شود. بعدها به همت « میرزا جواد ناطق»‌، یکی از همرزمان آذربایجانی سردار و چند تن دیگر و با معالجه پزشکان پایتخت و خارجی،‌ زخمش تا حدی بهبود می‌یابد و با تکیه بر عصا می‌تواند راه برود. سرانجام ستارخان، چهار سال بعد  در گوشه‌ای از تهران، در یک خانه‌ اجاره‌ای واقع در خیابان جنت گلشن، در سن ۴۸ سالگی بدرود حیات گفت

^
۱۲۹۴

میرزا کوچک‌خان رو در روی استعمار انگلیس پرچم مقاومت مسلحانه را در جنگلهای فومن گیلان برمی‌افرازد

میرزا کوچک‌خان رو در روی استعمار انگلیس پرچم مقاومت مسلحانه را در جنگلهای فومن گیلان برای مقابله با استبداد و استعمار و در مسیر برقراری آزادی و استقلال ایران برافراشت

^
۱۶ مرداد ۱۲۹۴

اشغال بوشهر توسط نیروهای انگلستان

پیروزی دلیران تنگستان و اقدام رئیس‌علی دلواری برای دولت انگلیس قابل تحمل نبود؛ انگلیس ۲هزار نیروهای آماده اعزام به بغداد را جهت مقابله و حمله به پایگاه رئیس‌علی در روستای دلوار، به بوشهر اعزام کرد و قوای انگلیس شبانه بوشهر را با ۴ ناو جنگی و صدها نفر سرباز به اشغال خود در آوردند.

^
۲۱ مرداد ۱۲۹۴

شکست قوای بریتانیا در دلوار

نیروی دریایی انگلیس برای دست‌گیری و از بین بردن رئیس‌علی و قوای او، با چندین فروند ناو جنگی و صدها نفر سرباز هندی و انگلیسی به ساحل حمله کردند. رئیس‌علی شب‌هنگام با حدود ۴۰۰ نفر تفنگچی به قوای متجاوزین انگلیس شبیخون زدند. در این شبیخون تعدادی از سربازان انگلسیی و هندی به هلاکت رسیدند و ده‌ها نفر دیگر نیز مجروح شدند. شکست قوای بریتانیا در دلوار یکی از نکات برجسته تاریخ جنگ جهانی اول در جنوب ایران به‌شمار می‌رود

^
۱۲ شهریور ۱۲۹۴

قتل رئیس‌علی دلواری

رئیس‌علی دلواری همزمان با شبیخون به قوای انگلیس توسط یکی از همراهان خائن هنگام وضو گرفتن به قتل می‌رسد

^
فروردین ۱۲۹۶

تشکیل نیروهای دموکرات و نشریه تجدد توسط محمد خیابانی و دوستانش در تبریز در مخالفت با قرارداد خائنانه ۱۹۱۹

شیخ محمد خیابانی در آذرماه همان‌سال با افشای خیانت وثوق‌الدوله و قوام و همراهانشان در قرار داد خائنانه ۱۹۱۹ و تجزیه ایران، در یک میتینگ بزرگ در تبریز بار دیگر پرچم انقلاب مشروطه را در آذربایجان برافراشت. 

^
۱۲۹۸

شیخ محمد خیابانی رای اول برای نمایندگی مجلس در تبریز را به دست می‌آورد

شیخ محمد خیابانی رای اول را در تبریز به دست می‌آورد و به نمایندگی مجلس برگزیده میشود

^
خرداد ۱۲۹۹

مجاهدین جنگل به رهبری میرزا کوچک‌خان سراسر گیلان و شهر رشت را آزاد کردند. 

مجاهدین جنگل به رهبری میرزا کوچک‌خان سراسر گیلان و شهر رشت را آزاد کردند. میرزا با صدور اعلامیه‌ای استقرار حکومت جمهوری را در گیلان اعلام نمود

^
۲۳ شهریور ۱۲۹۹

محاصره تبریز توسط نیروهای قزاق و شهادت شیخ محمد خیابانی

نیروهای قزاق پس از محاصره تبريز برمواضع دموكراتها مسلط شدند و شیخ محمد خیابانی را به شهادت رساندند. رضاخان یک هفته بعد درجه ترفیع گرفته و سرتیپ شد

^
۲۳ دی ۱۲۹۹

ملاقات رضا خان با ادموند آیرونساید برای هماهنگی کودتای نظامی

ملاقات رضا خان با ادموند آیرونساید برای هماهنگی کودتای نظامی. ژنرال آیرونساید معتقد بود که «یک دیکتاتور نظامی در ایران تمام اشکالات کنونی ما [انگلستان] را حل خواهد کرد.» آیرونساید رضاخان را به فرماندهی نیروهای قزاق گماشت.

^
۳ اسفند ۱۲۹۹

کودتایی نظامی توسط رضاخان میرپنج علیه کابینه رئیس الوزرای ایران سپهدار اعظم فتح‌الله اکبر.

کودتایی نظامی توسط رضاخان میرپنج، فرمانده قزاق آتریاد همدان، سیدضیاءالدین طباطبایی و با همکاری افسر بریتانیایی ژنرال ادموند آیرونساید، رئیس نیروی شمال ایران، علیه کابینه رئیس الوزرای ایران سپهدار اعظم فتح‌الله اکبر. فردای آن ۱۰۰تن از فعالان سیاسی و رجال سرشناس بازداشت و زندانی شدند. در فاصله ۲ ماه تمامی زندانها و بازداشتگاه‌های تهران مملو از زندانیان سیاسی شد. زمینه سازی برای سرکوب جنبش جنگل توسط انگلیس و دولت دست نشانده در ایران. 

^
۱۰ اسفند ۱۲۹۹

قرارداد ایران و شوروی برای همکاری در خاموش کردن جنبش جنگل و عدم حمایت شوروی از آنها

^
۱۳ فروردین ۱۳۰۰

کلنل پسیان کنترل مشهد را بعنوان فرماندار نظامی کل خراسان به دست می‌گیرد

کلنل پسیان بنا به دستور دولت جدید، کنترل مشهد را در دست گرفت و به‌عنوان فرماندار نظامی کل خراسان منصوب شد. پسیان فوراً قوام‌السلطنه را دستگیر کرد و او را تحت‌الحفظ به تهران فرستاد و قوام آنجا به حبس افتاد. پسیان ژاندارمری را توسعه داد و یک کمیسیون مالی برای رسیدگی به اختلاس سازمان‌یافته چهره‌های برجسته منطقه و مقامات ارشد حرم رضوی برپا کرد.

^
۱۱ مهر ۱۳۰۰

شهادت کلنل پسیان 

رضاخان و قوای دولتی، پس از نبردهايي با نيروهاي وفادار به‌كلنل پسيان و قواي دولتي و خانهاي مزدور محلي، پسيان به‌شهادت رسيد. اين سردار شجاع ميهن‌پرست در آخرين لحظات حياتش در سنگر گفته بود:‌ «با‌خون من روي كفنم بنويسيد “وطن” و براي مادرم بفرستيد»

^
۱۲ آبان ۱۳۰۰

حمله رضاخان به رشت و به مجاهدان جنگل به دست نیروهای قزاق و انگلیس

^
۱۱ آذر ۱۳۰۰

شهادت میرزا کوچک خان در راه خلخال

شهادت میرزا کوچک خان در راه خلخال، سرکوب جنبش جنگل توسط رضاخان میرپنج و کمک انگلیس‌ها

^
۲۴ آذر ۱۳۰۴

رضاخان بعنوان پایه‌گذار حکومت پهلوی برتخت نشست

رضاخان در آبان ۱۳۰۲ بعنوان نخست وزیر معرفی شد و سپس در آذر ۱۳۰۴ بعنوان پایه‌گذار حکومت پهلوی برتخت نشست و ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ بعنوان رضا شاه تاجگذاری شد.

  • رضا خان ۴۴هزار سند ملکی از دست مردم گرفت و املاک و زمینهای روستاییان گیلان و مازندران، تنکابن و نور و بسیاری جاهای دیگر را مالک شد
  • رضا شاه برای سانسور دست به بستن روزنامه‌های مستقل زد و مصونیت پارلمانی را نیز از نمایندگان برای تضمین قدرت مطلق خود گرفت
^
مرداد ۱۳۰۶

تاسیس حزب ایران نو با هدف تشکیل دولت تک حزبی

تاسیس حزب ایران نو با هدف تشکیل دولت تک حزبی و تعطیلی احزاب سیاسی توسط رضا شاه

^
۱۳۱۲

رضا خان قرارداد دارسی را به شکل قانونی در آورد و ۳۲ سال دیگر برمدت قرارداد افزود

^
۹ مهر ۱۳۱۲

ترور تیمورتاش وزیر دربار به فرمان رضاخان

^
۱۷ اسفند ۱۳۱۴

قانون کشف حجاب رضا شاه تصویب و اجرا شد

 رضا شاه قانون کشف حجاب را در اسفند ۱۳۱۴ تصویب نمود و از فردای آن روز بر سر کردن چادر در خیابانهای تهران ممنوع شد و دولت و سایر دستگاه‌های اجرایی در کشور موظف گردیدند برای پیشبرد این طرح در شهرهای مختلف بکوشند. تصویب یکباره‌ چنین قانونی برای جامعه‌ سنتی ایران یک شوک به شمار می‌رفت.  با تصویب این قانون پاسبان‌ها به زنان محجبه حمله می‌کردند. برخی زنان یا به تمایل خود یا به اجبار همسرانشان در خانه محبوس شده و برخی از طریق پشت بام خود را به گرمابه‌ها می‌رساندند.

^
۱۳۱۶

دستگیری و بازداشت فعالین سیاسی معروف به جمع ۵۳ نفر

دستگیری و بازداشت گروهی از زندانیان سیاسی معروف به جمع ۵۳ نفر در دوران رضا شاه که در زندان قصر محبوس شدند

^
۲۵ اسفند ۱۳۱۶

انعقاد پیمان استعماری سعدآباد. پیمان بین ترکیه، ایران، افغانستان و عراق برای ایجاد کمربند حفاظتی محکم به دور شوروی

^
۲۵ مهر ۱۳۱۸

قتل روزنامه‌نگار و شاعر آزاده ایران، فرخی یزدی

قتل روزنامه‌نگار و شاعر آزاده ایران، فرخی یزدی در زندان قصر بعد از ۲ سال زندان و شکنجه با تزریق آمپول هوا به شهادت رسید. فرخی یزدی به هنگام مرگ بیش از ۲ سالی بود که به جرم اسائه ادب مقام سلطنت، در زندان به سر می‌برد. قرار بود پس از ۳ سال از زندان آزاد شود. اما با آمپول هوا در حمام بیمارستان زندان موقت شهربانی در تاریخ ۲۴ مهر ماه ۱۳۱۸، به قتل رسید

^
شهریور ۱۳۲۰

برکناری رضا شاه با اولتیماتوم بریتانیا

برکناری رضا شاه پس از اشغال ایران به دست متفقین با اولتیماتوم بریتانیا، پس از دیدن اینکه رضاخان در تعادل قوای آن روزگار به سمت آلمان نازی رفته است. تبعید رضا خان به جزیره موریس

^
۲۵ شهریور ۱۳۲۰

به تخت نشستن محمدرضا پهلوی بعنوان شاه پس از برکناری پدرش توسط انگلیس

 با برکناری رضا شاه، در خلع دیکتاتوری، ایران شاهد گشایش حق آزادی بیان بود که در دوران سلطنت رضاشاه کاملاً سلب شده بود. در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۴، این حق به خوبی مورد استفاده قرار گرفت و نویسندگان برجسته‌ای چون صادق هدایت، محمدمسعود، صادق چوبک، جلال آل احمد و بزرگ علوی درخشیدند. در همین سال‌ها و تا سال ۱۳۲۶، حدود ۵۰۰ روزنامه و مجله گوناگون به چاپ می‌رسید

^
۱۳۲۸

جبهه ملی به رهبری دکتر محمد مصدق و مشارکت نیروها و احزاب ملی تاسیس شد

جبهه ملی ایران در سال ۱۳۲۸ توسط سیاستمدارانی از قبیل محمد مصدق، حسین فاطمی و کریم سنجابی تأسیس شد و به پیش نهاد دکتر حسین فاطمی، ملی شدن صنعت نفت ایران را مطرح کرد

^
۲۴ اسفند ۱۳۲۹

تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت ایران توسط مجلس شانزدهم

در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ ملی شدن صنعت نفت مراحل نهایی تصویب خود را طی کرد و در اردیبهشت ۱۳۳۰، محمد مصدق دولت تشکیل داد و هیئتی را به ریاست مهدی بازرگان برای اجرای ملی شدن نفت راهی شرکت نفت کرد

^
۱۹ خرداد ۱۳۳۱

پیروزی دکتر مصدق در دادگاه بین‌المللی لاهه در دفاع از حق ایران برای خلع ید از شرکت نفت انگلیس در ایران، در مقابل شکایت انگلیس

دکتر محمد مصدق در پی شکایت دولت انگلستان از دولت ایران به دیوان بین‌المللی لاهه، در مورد خلع ید از شرکت انگلیسی، خود شخصا در دادگاه حاضر شد و از حق ایران در این دعوای حقوقی، دفاعی تاریخی کرد و پیروز شد. پیروزی دکتر محمد مصدق و دفاع تاریخی او در دادگاه لاهه، الهام‌بخش بسیاری از کشورهایی شد که با استعمار در جنگ بودند. از جمله، ملی کردن کانال سوئز توسط جمال عبدالناصر با الهام از دکتر محمد مصدق انجام گرفت

^
۳۰ تیر ۱۳۳۱

قیام ۳۰ تیر- برای بازگشت دکتر محمد مصدق به نخست‌وزیری

روز ۳۰ تیر ۱۳۳۱ در حمایت از دولت ملی محمد مصدق در سراسر ایران و در تمامی شهرها به خیابان‌ها ریخته و شعار «یامرگ یا مصدق» سردادند. این تظاهرات به رگبار بسته شد و صدها نفر کشته شدند. سرانجام محمدرضا شاه مجبور شد مجددا قوم‌السلطنه را عزل کرده و محمد مصدق را به نخست‌وزیری منصوب نماید

^
۲۸ مرداد ۱۳۳۲

کودتا نظامی علیه دولت دکتر مصدق، برقراری استبداد محمدرضا شاه

کودتا نظامی علیه دولت دکتر مصدق، اولین دولت مردمی تاریخ ایران، در همدستی شاه با آیت‌الله کاشانی و پشتیبانی سیا و انگلیسی‌ها

^
۱۶ آذر ۱۳۳۲

شهادت ۳ دانشجوی مبارز، همزمان با سفر نیکسون به ایران در دانشگاه تهران

در ۱۶ آذر، دانشجویان دانشگاه تهران، سه ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد دست به اعتراض زدند. در شرایطی که شاه سعی می‌کرد هر گونه اعتراضی را با توجه به قوانین حکومت نظامی سرکوب کند، دانشجویان دانشگاه تهران، با اعتراض خود، مخالفت خود ابراز کردند. با ورد نیکسون معاون رئیس جمهور آمریکا به ایران ارتش در محوطه دانشگاه مستقر شد. با اعتراض دانشجویان نیروهای سرکوب‌گر به سمت دانشجویان شلیک کردند. در جریان این حرکت اعتراضی، ۳ تن از دانشجویان دانشگاه تهران، به نامهای «احمد قندچی»، «مصطفی بزرگ نیا» و «مهدی شریعت رضوی» به ضرب گلوله کشته شدند. 

^
۱۹ آبان ۱۳۳۳

اعدام دکتر حسین فاطمی

پس از چندین ماه زندگی در خفا در نهایت دکتر فاطمی در ۶ اسفند ۱۳۳۲ دستگیر شد. سرانجام در سحرگاه ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در حالی که در تب می‌سوخت به جوخه اعدام سپرده شد. حکم اعدام او پیش از دستگیری و محاکمه صادر شده بود،

^
۲۴ اسفند ۱۳۳۲

شهادت امیر مختار کریمپور شیرازی روزنامه نگار و شاعر آزاده ایرانی

پس از کودتای ۲۸ مرداد کریم‌پور شیرازی فراری بود اما در مهر ۱۳۳۲ دستگیر و در روز چهارشنبه سوری به تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۳۲،به دستور اشرف پهلوی در زندان لشگر ۲ زرهی پیکرش را به نفت آغشته کردند وزنده‌ زنده او را سوزاندند.

کریم‌پور شیرازی در همان حال که آتش سراسر بدنش را فرا گرفته بود، در میان شعله‌های آتش فریاد می‌زد: « زنده باد دکتر محمد مصدق، پیشوای نهضت ملی ایران! پیروز باد مبارزه قهرمانانه ملت ایران! مرگ بر دیکتاتوری و دستگاه فاسد پهلوی!

^
۲۳ اسفند ۱۳۳۵

تاسیس ساواک توسط شاه با کمک آمریکا و اسرائیل

ساواک درجهت تحکیم حکومت شاه با دستگیری، شکنجه و اعدام زندانیان سیاسی به مقابله با مخالفان می‌پرداخت. ساواک همچنین با در اختیار گرفتن رسانه‌های عمومی، از جمله رادیو تلویزیون، مطبوعات و نیز کنترل و نظارت بر چاپ کتاب، افکار عمومی را به نفع رژیم شاه سمت می‌داد. سرکوب و مقابله با گروه‌های مخالف، اعم از گروه‌های چریکی مانند سازمان چریکهای فدایی خلق ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران،و احزاب و جریان‌های سیاسی مانند حزب توده، نهضت آزادی و نیروهای ملی‌گرا و مذهبی‌ مخالف، از جمله وظایف ساواک بود.

^
تیر ۱۳۴۰

برکناری امینی بعنوان نخست وزیر، شاه اسدالله علم را نخست وزیر کرد

.

^
۶ بهمن ۱۳۴۱

رفراندوم انقلاب سفید

اده‌ای محمدرضا پهلوی پس از سفر به آمریکا و ملاقات با کندی برای انجام رفرم‌هایی به رفراندوم گذاشت. اصلاحات ارضی، ملی کردن جنگل‌ها، فروش سهام کارخانجات دولتی، سهیم کردن کارگران در سود کارخانجات، اصلاح قانون انتخابات، ایجاد سپاه دانش اصول اولیه آن بود. پس از پیروزی انقلاب کوبا و سلسله قیام‌هایی که در آمریکای لاتین سر گرفت و جنبش‌های آزادی‌بخش در کشورهای جهان سوم، دستگاه سیاسی غرب و آمریکا به این نتیجه رسیدند که برای جلوگیری از چنین قیام‌‌هایی که مبتنی بر جوامع روستایی و ارباب-رعیتی بودند، باید در کشورهای جهان سوم رفرم‌هایی صورت گیرد و باید بافت جامعه‌ ایران را از یک بافت فئودالی و رعیتی به یک بافت شهری تبدیل شود.

^
۱۵ خرداد ۱۳۴۲

مقابله شاه با تانک و زره پوش و مسلسل برای سرکوب تظاهرات بزرگ مردمی. (گورستان رفرمیسم در ایران)

جبهه‌ی ملی و تشکل‌های اصناف و بازاریان برای یک تظاهرات مسالمت‌آمیز فراخوان دادند. قیام ۱۵ خرداد سه روز به طول انجامید و تهران، قم، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز را در بر گرفت. شاه این قیام را به طرز خونینی سرکوب کرد که صدها کشته و مجروح بر جای گذاشت. با تشدید سرکوب و اختناق ، تمامی رهبران جبهه ملی دست‌گیر شدند و نهضت آزادی نیز منحل شد

^
۱۵ شهریور ۱۳۴۴

بنیانگذاری سازمان مجاهدین خلق ایران

سازمان مجاهدین خلق ایران به وسیله محمد حنیف نژاد، سعید محسن و علی‌اصغر بدیع زادگان، تأسیس شد. آنها فارغ‌التحصیل دانشگاه بودند و از زمان مصدق، جزو فعالان جنبش دموکراتیک و سپس در شمار اعضای نهضت آزادی بودند. حنیف‌نژاد و سعید محسن به دلیل عضویت و فعالیت در نهضت آزادی، دستگیر و مدتی در زندان بسر برده بودند. هدف نهایی آنها جایگزینی رژیم شاه با یک نظام دموکراتیک بود.

در آن دوران جوانان مبارز، معمولاً به مارکسیسم رو می‌آوردند، اما بنیان‌گذاران سازمان اعتقاد داشتند یک برداشت نو و صحیح از اسلام، می‌تواند دموکراسی را در ایران محقق کند، از این رو اسلام حقیقی را بعنوان مکتب راهنمای عمل خود انتخاب کردند. بنیان‌گذاران سازمان بطور همزمان مطالعه سایر مکاتب را هم در دستور کار خودشان قرار دادند. آنها از ۱۳۴۴ تا سال ۱۳۵۰ به تدوین ایدئولوژی، استراتژی و تربیت کادرهای خود به صورت مخفی پرداختند.

^
۱۷ دی ۱۳۴۶

درگذشت جهان پهلوان غلامرضا تختی

جسد غلامرضا تختی در ۱۷ دی ۱۳۴۶ در یک هتل پیدا شد. مأموران حکومتی اعلام کردند که وی خودکشی کرده است اما با توجه به روحیات مبارزه‌جویانه او این حرف توسط هیچ کس مورد قبول واقع نشد. اغلب روشنفکران عامل مرگ او را ساواک می‌دانستند. تختی که از مخالفان شاه بود با تبدیل شدن به یک قهرمان ملی می‌توانست مشکلات زیادی برای حکومت ایجاد کند.

^
۱۳۴۸-۵۱

سخنرانی‌های دکتر علی شریعتی در حسینیه ارشاد

دکترعلی شریعتی در سال ۱۳۴۸، به حسینیه ارشاد دعوت شد و پس از مدتی مسئولیت امور فرهنگی حسینیه را به‌عهده گرفت؛ و به‌تدریس جامعه‌شناسی مذهبی، تاریخ شیعه و معارف اسلامی پرداخت. در همین دوران او با تحلیل تاریخ، چهره‌ها و شخصیت‌های بزرگ اسلام را معرفی کرد.

^
۱۹ بهمن ۱۳۴۹

حماسه سیاهکل و اعدام ۱۳ نفر از پیشتازان جنبش فدایی

صبح ۱۹ بهمن‌ ۱۳۴۹، یک گروه چریک مسلح به پاسگاه ژاندارمری سیاهکل، تهاجم کردند. در این حمله، تمام سلاح‌های پاسگاه که عبارت از ۹ قبضه تفنگ ام یک، برنو و مسلسل بود، تصاحب گردید و معاون پاسگاه سیاهکل و فرد دیگری کشته شدند. فداییان کوهستان مدت ۴۸ ساعت در حین عقب نشینی جنگیدند اما در جنگل به محاصره درآمدند سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران با این حمله یافت. این حمله نقطه آغاز جنبش مسلحانه ایران در زمان حکومت سلطنتی است.

^
۲۶ اسفند ۱۳۴۹

تاسیس سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران

سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران از وحدت و ادغام دو گروه معتقد به مبارزه‌ی مسلّحانه در اواخر فروردین ۱۳۵۰، پدید آمد: گروهی که بیژن جزنی از مؤسسان آن بود (گروه یک) و گروه دیگری که مسعود احمدزاده از پایه گذارانش بود (گروه دو). این دو گروه، پس از «حماسه سیاهکل» و اعدام ۱۳نفر از پیشتازان «جنبش فدایی» در ۲۶ اسفند ۱۳۴۹, به طورکامل به هم پیوستند.

^
۱ شهریور ۱۳۵۰

 ضربه بزرگ ساواک شاه به سازمان مجاهدین خلق ایران

ماموران ساواک شاه هجوم گسترده‌ای را علیه خانه های جمعی سازمان مجاهدین خلق ایران آغاز کردند. دراین یورش که روز بعد هم ادامه یافت، ساواک بیش از ۱۰۰ نفر یعنی ۹۵ درصد از کادرها و مسئولین و اعضای سازمان مجاهدین را دستگیرکرد و بلافاصله زیر شکنجه برد.

^
۲۰ مهر ۱۳۵۰

برگزاری جشنهای ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی ایران

شاه با دعوت از سران کشورهای جهان در صدد بود تا ثبات پوشالی خویش را به رخ بکشد. لازمه اجرای چنین نمایشی، سرکوب بود. پس ساواک دست به کار شد و هجوم گسترده‌ای را به تمام نیروهای مبارز در ایران آغاز کرد.

^
۱۱ بهمن ۱۳۵۰

شهادت احمد رضایی اولین شهید سازمان مجاهدین خلق ایران

مجاهد کبیر احمد رضایی، از مسئولان برجسته سازمان مجاهدین خلق ایران طی نبردی قهرمانانه با مزدوران ساواک شاه در خیابان غفاری تهران به‌شهادت رسید.
 احمد رضایی، نخستین شهید سازمان مجاهدین خلق. قهرمانی که تا آخرین لحظه‌ زندگیش، بار تمام مسئولیت‌ها و وظایفش را با قاطعیت و پشتکاری شگفت‌انگیز به دوش کشید و با شهادتش نیز سنت قهرمانانه و پاکبازانه‌ٔ ”فدای تمام‌عیار“ را بنیان گذاشت. 

^
۱۱ اسفند ۱۳۵۰

تیرباران مسعود احمدزاده از بنیانگذاران سازمان چریکهای فدایی خلق همراه با یارانش

مسعود احمدزاده، از بنیان‌گذاران سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران، در ۱۱ اسفند ۱۳۵۰، به‌همراه ۵ تن از اعضای این سازمان به نام‌های مجید احمدزاده، حمید توکلی، غلامرضا گلوی، عباس مفتاحی و اسدالله مفتاحی در برابر جوخه‌ی تیرباران قرار گرفتند. یک روز بعد ۴ تن دیگر از اعضای این سازمان به نام‌های بهمن آژنگ، عبدالکریم حاجیان سه‌پله، سعید آریان و مهدی سؤالونی نیز تیرباران شدند

^
۳۰ فروردین ۱۳۵۱

شهادت نخستین دسته از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران

رژیم شاه مجاهدان قهرمان ناصر صادق، محمد بازرگانی، علی میهندوست و علی باکری را پس از ماهها شکنجه، به‌ جوخه اعدام سپرد.

^
۴ خرداد ۱۳۵۱

سالروز شهادت بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق ایران

در این روز محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن، علی اصغر بدیع زادگان و دوتن از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران به نام‌های محمود عسگری‌زاده و رسول مشکین فام تیرباران شدند. با فدای بی‌کرانشان درس فدا بی چشمداشت در راه آرمان را در سازمان مجاهدین نهادینه کردند

^
۱۶ خرداد ۱۳۵۱

شهادت مهدی رضایی، گل سرخ انقلاب

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim.
^
۲۵ خرداد ۱۳۵۲

شهادت مجاهد خلق رضا رضایی

رضا با تلاش بی وقفه با استفاده از تجارب بسيار غنی كه در سلولهای اوين كسب كرده بود توانست سازمان را از زیر ضربه کمرشکن سال ۵۰ بیرون بکشد، تشکیلات آن را مجدداً بازسازی کند و راه را برای ارتقاء مبارزه انقلابی بگشاید.
طراحی آرم مجاهدین نیز از ابتکارات رضا رضایی است. او طی یک درگیری با مأموران ساواک شاه، بر خاک افتاد و به‌ کاروان شهیدان سرفراز انقلاب ایران پیوست.

^
۲۹ بهمن ۱۳۵۲

اعدام خسرو گلسرخی و کرامت‌الله دانشیان

خسرو گلسرخی، شاعر، نویسنده و مبارز بزرگ در دادگاه به دفاع از اعتقادات خود پرداخت و حکومت پهلوی را به شدت زیر سوال برد. فیلم دفاعیات او در دادگاهی که برای اولین بار به صورت علنی برگزار شد از تصاویر تاریخی در زمان حکومت سلطنتی به شمار می‌رود. در جریان محاکمات گروه در دادگاه اول، ۷ نفر (خسروگلسرخی، کرامت دانشیان، مقدم سلیمی، بطحائی، سماکار، علامه زاده، رحمت‌الله جمشیدی) به اعدام محکوم شدند. حکم اعدام دانشیان و گلسرخی در بامداد ۲۹ بهمن ۱۳۵۲ به اجرا گذاشته شد و تیرباران شدند

^
۱۱ اسفند ۱۳۵۳

تاسیس حزب رستاخیز به دستور محمدرضا پهلوی

محمدرضا شاه حزب ایران نوین و حزب مردم را منحل کرد و حزب رستاخیز را تشکیل داد. پس از تشکیل این حزب که آخرین میخ بر تابوت مشروطیت بود، همه موظف شدند به آن بپیوندند. نظام شاهنشاهی در قدم بعدی تمام کارمندان دولت را مجبور به عضویت در حزب نمود.  شاه در پاسخ به انتقادات درباره نظام تک‌حزبی گفت: «با پنج سال اعتصاب و راه‌پیماییهای خیابانی! دموکراسی؟ آزادی؟ این حرف‌ها یعنی چه؟ ما هیچ‌کدام از آن‌ها را نمی‌خواهیم»! 

^
۲۹ فروردین ۱۳۵۴

اعدام بیژن جزنی و یارانش به همراه مصطفی جوان خوشدل و کاظم ذوالانوار در تپه‌های اوین

در شبانگاه۲۹ فروردین ۱۳۵۴، «بیژن جزنی» همراه با ۶ نفر دیگر از چریک‌های فدایی خلق به نام‌های حسن ضیاظریفی، احمد جلیلی افشار، مشعوف کلانتری، عزیز سرمدی، محمد چوپان‌زاده و عباس سورکی به همراه مصطفی جوان خوشدل و کاظم ذوالانوار دو عضو سازمان مجاهدین خلق در تپه‌های اطراف زندان اوین تیرباران شدند

^
۶ اردیبهشت ۱۳۵۴

ترور مجاهد شهید مجید شریف واقفی توسط خائنان اپورتونیست

بعد از ضربه اپورتونیستی، مجید شریف واقفی تشکیلات جدیدی را شکل داد و همین امر، باعث خشم و غضب جریان اپورتونیستی نسبت به وی برانگیخته وتوطئه قتل او را طرحریزی کنند. آنها در بعد‌ از‌ ظهر روز ۱۶ اردیبهشت  ۱۳۵۴در یکی از خیابانهای خلوت تهران، او را به‌ شهادت رساندند و پس‌از انتقال پیکر بی‌جانش به‌ بیابانهای حومه تهران، آن‌را به‌آتش کشیدند

^
۲۵ مرداد ۱۳۵۴

شهادت فاطمه امینی، اولین زن شهید مجاهدین خلق ایران

فاطمه امینی روز ۱۶ اسفند ۵۳ دستگیر و روانه شکنجه‌گاه شد. او ۵،۵ماه در زیر شدیدترین شکنجه‌های دژخیمان قرار داشت. آن قدر او را شلاق زدند و بدنش را با منقل برقی سوزاندند که دیگر جای سالمی بر پیکر باقی نمانده بود. او در همان اولین ماه دستگیری بر اثر سوختگی شدید پشتش فلج شد. فاطمه در تمام مدت یا در شکنجه‌گاه اوین بود یا در اتاقهای شکنجه کمیته، اما کوچکترین اطلاعاتی به‌ دشمن نداد و هویت خود را نیز، تنها «مجاهد خلق» اعلام نمود و روز ۲۵ مرداد ۱۳۵۴ در زیر شکنجه به‌شهادت رسید.

^
۱۰ مهر ۱۳۵۴

ضربه اپورتونیستهای چپ‌نما، به‌سازمان مجاهدین و انتشار اطلاعیه تغییر ایدئولوژی توسط اپورتونیستها

اپورتونیستهای چپ نما، پس از اعدام بنیانگذاران مجاهدین، طی بیانیه‌یی اعلام کردند که ایدئولوژی مجاهدین تغییر کرده است. در شرایطی که بیشتر کادرهای سازمان، از جمله مسعود رجوی در زندان و زیر شکنجه‌های ساواک بودند، این ضربه‌ای به سازمان مجاهدين بود كه آن، را متلاشی کرد. آثار ویرانگر این ضربه، در بیرون از زندان نیز تاثیرات شوم خود را گذاشت. مسعود رجوی، به ‌تجدید حیات و بازسازی سازمان مجاهدین خلق ایران، انجامید.
اما پیآمد خیانت اپورتونیستها، هدیه‌ای نامنتظر به ‌ساواک در تلاشی مقطعی سازمان و راه باز کردن برای بروز زودرس یک جریان راست ارتجاعی در جنبش بود. 

^
پائیز ۱۳۵۵

تدوین بیانیه ۱۲ ماده‌ای برضد اپورتونیستهای چپ‌نما، توسط مسعود رجوی و آغاز پایان توطئه اپورتونیستی

بیانیه ۱۲ ماده‌ای چکیده هزاران ساعت بحث و نبرد ایدئولوژیک بوده و تک تک مواد آن حاوی قوانین بسیار گویا و راهگشا می‌باشد. این بیانیه یک دستاورد بسیار غنی است که از درون جنبش انقلابی ایران در آمده است.

^
بهمن ۱۳۵۵

سیاست حقوق بشر کارتر و فضای باز سیاسی

بنا به درخواست آمریکا دستور توقف اعدام و شکنجه را صادر کرد. در اواخر بهار سال ۱۳۵۶ اولین گروه از کارشناسان صلیب سرخ برای بازدید از زندان‌های سیاسی وارد تهران شدند. کنار گذاشتن شلاق و اعدام منجر به گسترش اعتراضات مردمی شد و طلسم اختناق ترک برداشت

^
۱۴ دی ۱۳۵۷

کنفرانس گوادالوپ در فرانسه

کنفرانس گوادلوپ با شرکت سران چهار کشور قدرتمند جهان یعنی آمریکا، فرانسه، انگلستان و آلمان غربی در جزیره گوادلوپ برگزار شد. در این جلسه مهمترین مسائل جهانی از قبیل، تحولات ایران، کامبوج، آفریقای جنوبی، افغانستان، ترکیه و نفوذ شوروی در خلیج فارس، مورد بررسی قرار گرفت. از اصلی‌ترین موضوعات مورد بحث، بحران ایران بود. جرقه انقلاب ضد سلطنتی در ایران از یکسال قبل زده شده بود و اعتراضات روز به روز افزایش می‌یافت. در جریان انقلاب ضد سلطنتی، اوضاع اجتماعی ایران به شدت به هم ریخته بود. رهبران چهار قدرت غربی (آمریکا، انگلستان، فرانسه، آلمان غربی) برای بررسی اوضاع ایران در کنفرانس گوادلوپ به چاره اندیشی پرداختند و به توافق رسیدند که شاه از ایران رفته و خمینی در یک انتقال قدرت آرام جای او را بگیرد تا منافع آمریکا و متحدینش به خطر نیفتند. به این ترتیب پس از کنفرانس گوادلوپ آمریکا از محمدرضا شاه خواست ایران را ترک کند. پس از خروج او از ایران زمینه‌ها برای ورود خمینی و در دست گرفتن قدرت توسط وی فراهم شد.

^
۲۶ دی ۱۳۵۷

فرار محمدرضا شاه از ایران

با کنار رفتن شکنجه و اعدام تظاهرات مردمی در سراسر ایران شدت یافت. این تظاهرات تا آن‌جا ادامه پیدا کرد که شاه در آستانه‌ی سقوط قرار گرفت و محمدرضا پهلوی ۲۶ دی ایران را ترک کرد و به مصر رفت

^
۳۰ دی ۱۳۵۷

آزادی آخرین دسته زندانیان سیاسی از زندان شاه

در شامگاه ۳۰ دی  ۱۳۵۷ آخرین دسته زندانیان سیاسی از زندانها و شکنجه‌گاههای رژیم شاه به دست خلق قهرمان ایران آزاد شدند. مسعود رجوی و موسى خیابانی و اشرف ربیعی (رجوی) از جمله این زندانیان آزاد شده بودند.
مسعود رجوی ساعتهایی قبل از آزادی، به‌عنوان نماینده زندانیان سیاسی با هزاران تن از مردمی که جلو در زندان قصر برای آزادی آنان لحظه شماری می‌کردند سخن گفت

^
۴ بهمن ۱۳۵۷

اولین سخنرانی مسعود رجوی در مسجد دانشگاه تهران

۴ بهمن ۱۳۵۷ مسعود رجوی اولین سخنرانی خود را در حضور ده‌ها هزار تن از هواداران سازمان مجاهدین، در مسجد دانشگاه تهران ایراد نمود. در این سخنرانی او گزارش کوتاهی درباره ۱۴ سال فعالیت سازمان مجاهدین خلق ایران و ۷ سال اسارت و زندان به مردم ایران ارائه نمود.

این سخنرانی در شرایطی برگذار شد که در ۳۰ دی آخرین دسته زندانیان سیاسی از زندان آزاد شده بودند. این اولین سخنرانی رهبرسازمان مجاهدین خلق ایران بود و مواضع رسمی آن را بیان می کرد. مسعود رجوی بر حرمت کلمه آزادی تأکید و انحصارطلبی‌هایی تحت نام اسلام را محکوم کرد. و با «پیروز باد انقلاب دموکراتیک ایران» بر این امر تاکید نمود.

^
۱۲ بهمن ۱۳۵۷

ورود خمینی به ایران

در ورود خمینی به ایران بعد از ۱۵سال خبرنگاری از او پرسید چه احساسی دارید؟ تنها پاسخش «هیچ» بود. 

^
۲۲ بهمن ۱۳۵۷

پیروزی انقلاب ضد سلطنتی

انقلاب ضدسلطنتی مردم ایران که زمینه‌های شکل‌گیری آن از اوجگیری مبارزات مسلحانه علیه رژیم شاه در ۱۳۵۰ توسط مجاهدین و مبارزان راه آزادی به‌وجود آمده بود موفق شد رژیم استبدادی سلطنتی و حکومت پهلوی را سرنگون کرده و به‌پیروزی برسد.
روزهای ۲۱ و ۲۲بهمن با شورش همافران در پادگان مرکز فرماندهی نیروی هوایی ایران و باز شدن درهای پادگانها و اسلحه خانه‌ها به‌روی مردم، قیام مسلحانه مردمی، سراسر تهران را فراگرفت و در شرایطی که خمینی تا آخرین لحظه با قیام مسلحانه مردم مخالفت می‌کرد پادگانها و مراکز نظامی رژیم یکی پس از دیگری توسط مردم مسلح شده و هواداران مجاهدین، سقوط کرد.

^
۱۲ فروردین ۱۳۵۸

رفراندوم جمهوری اسلامی

در رفراندوم جمهوری اسلامی، برگه رای، دو قسمت داشت. این برگه شامل نیمه «آری» -به رنگ سبز- و نیمه «نه» -به رنگ قرمز- بود  روی برگه رفراندوم جمهوری اسلامی نوشته شده بود: «بسمه تعالی، دولت موقت انقلاب اسلامی، وزارت کشور، تعرفه انتخابات رفراندوم، تغییر رژیم سابق به جمهوری اسلامی، که قانون اساسی آن از تصویب ملّت خواهد گذشت.» رای‌دهندگان، در روز رفراندوم می‌بایست بخش موردنظر خود را از برگه جدا می‌کردند و در صندوق رای می‌انداختند.

بر مبنای اعلامیه دولت موقت، در رفراندوم برگزار شده، ۲۰ میلیون و ۲۸۸ هزار تن (۹۸ و دو دهم درصد آراء) به حذف سلطنت و برقراری جمهوری اسلامی «بله» گفتند. پس از مطرح شدن ایده‌ی انجام رفراندوم، اعضای دولت موقت، افزودن کلمه دموکراتیک به عبارت جمهوری اسلامی را پیشنهاد کردند اما این ایده با مخالفت جدی خمینی مواجه شد.  او گفت: فقط جمهوری اسلامی، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم.

آن‌چه این رفراندوم را زیر سوال برد این بود که از مردم در مورد این‌که چه نوع حکومتی می‌خواهند سوالی پرسیده نمی‌شد، بلکه نوع حکومت تعیین شده بود  و مردم مخیر بودند آن‌را بپذیرند یا به استمرار حکومت قبلی رضایت بدهند. رأی منفی به جمهوری اسلامی به منزله‌ی تأیید حکومت سابق بود. سازمان مجاهدین خلق به نحوه‌ برگزاری این رفراندوم اعتراض کرد و از دولت خواست مشخص کند، حکومتی جدید با نام جمهوری اسلامی که قرار است در مقابل نظام سلطنتی به مورد رأی گذاشته شود چه ماهیتی دارد و برنامه‌های آن چیست. مجاهدین رفراندوم جمهوری اسلامی را تحریم نکردند، و به صورت مشروط به آن رأی دادند، می‌توان این رفراندوم را اولین رویارویی مجاهدین خلق با خمینی پس از انقلاب ضدسطنتی دانست

^
۲ آذر ۱۳۵۸

تشکیل میلیشیا مجاهد خلق

میلیشیای مجاهد خلق از روز تأسیس با فعالیت سیاسی افشاگرانه و مسالمت‌آمیز علیه ارتجاع آخوندی، مشعل آگاهی و آزادی را به‌میان توده‌های مردم برد و درخشانترین ویژگیهای انقلابی، نظیر مسئولیت‌پذیری، انضباط آگاهانه، جسارت انقلابی، سختکوشی و فداکاری را به‌نمایش گذاشت و آرمانها و مواضع سیاسی مجاهدین را در سراسر ایران ترویج کرد.
دوران مبارزه سیاسی و افشاگرانه میلیشیا که همراه با تحمل و صبر شگفت‌انگیز در برابر چماق و شکنجه و گلوله پاسداران و چماقداران آخوندها بود، تا ۳۰ خرداد ۶۰ ادامه یافت

^
۱۲ آذر ۱۳۵۸

رأی ندادن مجاهدین به قانون اساسی خمینی

سازمان مجاهدین در انتخابات برای تصویب قانون اساسی شرکت نکرد و آن‌را نپذیرفت. مهم‌ترین عامل مخالفت سازمان مجاهدین با قانون اساسی، اصل ولایت فقیه بود. آن‌ها این اصل را مغایر با أصول دموکراتیک می‌دانستند. به رغم پیشنهاداتی که از طرف احمد خمینی مبنی بر مشارکت در حاکمیت ،برای مسعود رجوی برده شد تا مجاهدین به این اصل تمکین کنند، مجاهدین آن‌را نپذیرفتند و به قانون اساسی جمهوری اسلامی رأی منفی دادند.

^
۲۳ آذر ۱۳۵۸

آغاز کلاسهای تبیین جهان در دانشگاه صنعتی شریف

تبیین جهان کلاس‌های آموزش فلسفه‌ای است که از ۲۳ آذر تا بهمن ۱۳۵۸ در دانشگاه صنعتی شریف تهران توسط مسعود رجوی برگزار شد. در کلاس‌های تبیین جهان حدود ۱۰هزار دانشجو با کارت وارد می‌شدند. فیلم‌ها و فایل صوتی آن و همچنین بیش از صدهزار نسخه چاپی از متون هر جلسه در سراسر کشور توزیع می‌شد. تبیین جهان دیدگاه مجاهدین نسبت به هستی، انسان و تاریخ را بازتاب می‌دهد

^
۱۵ دی ۱۳۵۸

کاندیداتوری مسعود رجوی و رد آن توسط خمینی

۱۵ دی ۱۳۵۸، مسعود رجوی رسماً به‌عنوان کاندیدای ریاست‌جمهوری از طرف سازمان مجاهدین خلق ایران معرفی شد. ورود مسعود رجوی به صحنه انتخابات یک وحدت اصولی  بین تمامی جریانهای مترقی و مردمی به‌وجود آورد.

خمینی که پیش از آن گفته بود هرگز در انتخابات مداخله نخواهد کرد، در برابر موج حمایت مردم و نیروهای سیاسی از مسعود رجوی، از ترس شکست کاندیدای مطلوبش و ظهور یک آلترناتیو و جایگزین مترقی با محوریت مجاهدین مجبور به مداخله شد و مسعود رجوی را از رقابتهای انتخاباتی حذف کرد.
 حذف مسعود رجوی از کاندیداتوری با مداخله مستقیم خمینی، یکی از مهمترین صحنه‌های بروز ماهیت ارتجاعی و ضدمردمی خمینی در تاریخ مبارزات مردم ایران بود. 

^
۳۰ فروردین ۱۳۵۹

«انقلاب فرهنگی» خمینی

خمینی با هدف پاک‌سازی استادان و دانشجویان انقلاب فرهنگی را اعلام و به اجرا گذاشت. هدف اصلی انقلاب فرهنگی حذف مخالفان و روشنفکران و هواداران جریان‌های سیاسی بود که اغلب در دانشگاه‌ها فعالیت می‌کردند. طی این وقایع به مدت سه سال دانشگاه تعطیل شده و صدها استاد دانشگاه و دانشجو اخراج و یا دستگیر شدند.

بنی‌صدر پس از فرمان خمینی مبنی بر برچیدن دفاتر نیروهای اپوزیسون از دانشگاه، در ۳۰ فروردین ۱۳۵۹ فرمان حمله به دانشگاه را صادر کرد و بدین ترتیب پروژه‌ عنوان انقلاب فرهنگی با حمله به دانشگاه‌ها آغاز شد.

^
۲۲ خرداد ۱۳۵۹

میتینگ امجدیه و سخنرانی مسعود رجوی با عنوان «چه باید کرد؟»

در شرایطی که خمینی خفقان و سرکوب را به ‌اوج ب رسانده بود، مسعود رجوی سخنرانی تاریخی خود در میتینگ امجدیه را برگزار کرد. این میتینگ که به‌رغم همه محدودیتها و تهاجم گله‌های مزدوران حزب‌اللهی، ۲۰۰هزار نفر در آن شرکت کرده بودند، در زیر باران گلوله و گاز اشک‌آور برگزار شد. در آن سخنرانی، مسعود رجوى این سؤال بسیار اساسی را در برابر همه مردم ایران و به‌ویژه اقشار آگاه و نیروهای ترقیخواه و انقلابی قرار داد: «چه باید کرد؟»
این سخنرانی در شرایطی که یورش چماقداران ارتجاع یک لحظه قطع نمی‌شد، ایراد گردید و یک بار دیگر فضای سیاسی ایران را در مقابل خمینی احیا کرد.
فضاحت این چماقداری تا آن حد بود که حتی بسیاری از مقامهای خود رژیم، از جمله احمد پسر خمینی، مجبور به ‌محکوم کردن چماقداری شدند. امری که برای خمینی، بسیار سنگین بود.

^
۳۰ خرداد ۱۳۶۰

تظاهرات مسالمت آمیز نیم میلیونی مردم تهران  و سرآغاز مقاومت انقلابی

تظاهرات ۳۰ خرداد ۶۰ توسط مجاهدین سازماندهی شده بود، تاریخ سیاسی ایران را به دو مقطع قبل و بعد از این رویداد تقسیم کرد.
مجاهدین در اعتراض به سرکوب آزادی‌ها توسط خمینی فراخوان به تظاهرات دادند، در مقابل، به حکم خمینی آن تظاهرات به گلوله بسته شد. و مجاهدین پایان مبارزه‌ مسالمت‌‌آمیز را اعلام کرد و هر گونه اصلاح رژیم ایران را غیر ممکن دانست.
در جریان تظاهرات مسالمت‌آمیز ۳۰خرداد ده‌ها تن توسط شلیک مستقیم مأموران حکومتی کشته و ده‌ها هزار نفر دستگیر و روانه‌ زندان‌ها شدند.

^
۳۰ تیر ۱۳۶۰

تاسیس شورای ملی مقاومت ایران

شورای ملی مقاومت ایران در ۳۰تیر ۱۳۶۰، در سالگرد قیام ملی ۳۰تیر تأسیس شد تا یادآور این باشد که این شورا در ادامه همان خط دکتر محمد مصدق پیشوای فقید نهضت ملی مردم ایران و برای تحقق آرمانهای آزادیخواهانه و استقلال طلبانه‌ مردم ایران تشکیل شده است.
شورای ملی مقاومت برای سرنگونی رژیم خمینی و استقرار دولت موقت تشکیل شده است.

^
۷ مرداد ۱۳۶۰

پرواز رهبر مقاومت مسعود رجوی از قلب پایگاه شکاری در مهرآباد تهران به پاریس

روز ۷ مرداد ۱۳۶۰ رهبر مقاومت ایران، مسعود رجوی، طی یک عملیات بزرگ و قهرمانانه با یک پرواز بسیار پرریسک و خطر از قلب پایگاه یکم شکاری تهران به پاریس پرواز کرد. این پرواز چند روز پس از اعلام تأسیس شورای ملی مقاومت در تهران توسط آقای رجوی، صورت گرفت. پروازی به‌منظور معرفی و تثبیت شورای ملی مقاومت به‌مثابه تنها جایگزین دموکراتیک برای رژیم ضدبشری خمینی و تضمین انقلاب نوین ایران. این پرواز سرمنشأ تحولات و پیشرفتهای بزرگی در پهنه سیاسی و بین‌المللی برای مقاومت ایران و افشای جهانی دشمن ضدبشری شد.

^
۵ مهر ۱۳۶۰

تظاهرات مسلحانه ۵ مهر

در این تظاهرات، هزاران مجاهد خلق دستگیر و تنها در روز اول بیش از ۱۸۰۰ تن اعدام شدند به این ترتیب با فدای مجاهدین، قداست خمینی که در ماه دیده می‌شد، از بین رفت و شعار «مرگ بر خمینی» به میان مردم رفت.

^
۱۹ بهمن ۱۳۶۰

عاشورای مجاهدین و شهادت اشرف رجوی و سردار موسی خیابانی در نبرد با پاسداران در تهران

روز دوشنبه ۱۹بهمن ۱۳۶۰ به‌دنبال یورش وحشیانه گله‌های پاسدار، کمیته‌چیها و انبوه مزدوران وزارت اطلاعات خمینی، به پایگاه سردار موسی خیابانی و اشرف رجوی سمبل زنان مجاهد خلق، موسی و اشرف همراه با ۱۸مجاهد خلق از کادرها و مسئولان سازمان مجاهدین خلق ایران به‌شهادت رسیدند.
تلاش رژیم برای قدرت‌نمایی به‌منظور ایجاد یأس و انفعال در میان مردم، نتیجه معکوس داد و موج همبستگی با مجاهدین خلق ایران در داخل و خارج ایران، جز بر منفوریت خمینی و آخوندها نیفزود.

^
۲۲ اسفند ۱۳۶۱

طرح صلح شورای ملی مقاومت ایران

طرح صلح شورای ملی مقاومت ایران، ابتکار این شورا برای پایان دادن به جنگ ضد ایران و عراق بود که در ۲۲ اسفند ۱۳۶۱ به تصویب رسید. این طرح دارای یک مقدمه و ۷بند است. این طرح پس از تصویب برای اطلاع دولت عراق فرستاده شد ونسخه‌ای از آن نیز برای دبیر کل سازمان ملل متحد و همچنین جنبش کشورهای غیرمتعهد و کنفرانس اسلامی ارسال شد. در پی آن، دولت عراق این طرح را مبنای قابل قبولی برای مذاکرات صلح پذیرفت و خواهان این مذاکرات شد. این طرح در زمانی ارائه شد که رژیم خمینی با رد قعطنامه‌های شورای امنیت برای آتش‌بس و رد هر گونه پیشنهاد آتش‌بس بر ادامهٔ جنگ تأکید داشت. روز ۱۹ دی ۱۳۶۱ مسعود رجوی با نائب نخست‌وزیر عراق ملاقات نمود و قرارداد صلح در اور سورواز امضا شد

^
۳۰ خرداد ۱۳۶۴

آغاز انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین

دفتر سیاسی و کمیته مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران، در بهمن ۶۳، در اطلاعیه معرفی رهبری جدید سازمان مجاهدین خاطرنشان کرده بودند: «رهایی و اعاده حقوق زن ـ به‌عنوان شرط ضروری رهایی مرد ـ نقطه عزیمت یک جهش ایدئولوژیکی در درون مجاهدین می‌باشد. این انقلاب ایدئولوژیک ظرفیت و توان انقلابی مجاهدین را صد‌چندان نموده و صفوف پولادین ما را هرچه پاکیزه‌تر و یگانه‌تر می‌سازد».
آثار گسترده و عمیق انقلاب ایدئولوژیک همهٴ زمینه‌های تشکیلاتی، سیاسی و تمامی فعالیتهای سازمان را فرا گرفت و مجاهدین را به نقطهٴ کنونی ارتقا داد. بی‌تردید بدون انقلاب ایدئولوژیک، مجاهدین هرگز قادر به عبور از دل توفانهای سهمگین این سالیان نبودند.

^
۱۷ خرداد ۱۳۶۵

عزیمت رهبر مقاومت مسعود رجوی از پاریس به جوار خاک میهن

روز ۱۷ خرداد ۱۳۶۵، سرانجام شکست توطئه‌یی است که در دهه۶۰ علیه رهبر مقاومت در فرانسه طراحی و به‌ مرحله اجرا گذاشته شده بود. رژیم خمینی در آن زمان با بندوبست با دولت دست راستی فرانسه دنبال حذف رهبر مقاومت بود. اما مقاومت ایران، با پروازی برای صلح و آزادی و پی افکندن ارتش آزادی‌بخش، به‌مثابه اهرم اصلی سرنگونی رژیم در جوار مرزهای میهن، همه خواب و خیالهای خمینی را برای به‌دام انداختن و از بین بردن رهبری این مقاومت در فرانسه، باطل کرد.
بعد از ۱۰روز کشاکش  سرانجام مسعود رجوی در بعد از ظهر روز ۱۷ خرداد مقارن با عید فطر، از فرودگاه اورو، با یک هواپیمای کوچک ۶ نفره عازم خاک عراق گردید تا در جوار خاک میهنش مستقر شود. 

^
۳۰ خرداد ۱۳۶۶

تاسیس ارتش آزادیبخش ملی ایران

روز ۳۰خرداد ۱۳۶۶ آقای مسعود رجوی، تأسیس ارتش آزادیبخش ملی ایران را اعلام نمود.
بنیانگذاری ارتش آزادیبخش برای دفاع از آزادی میهن و به‌مثابه ”بازوی استوار و پراقتدار خلق قهرمان ایران“ ، پاسخ قطعی به نبرد سرنوشت میان مقاومت و ارتجاع خمینی است.

^
۷ فروردین ۱۳۶۷

عملیات بزرگ آفتاب

نیمه‌شب‌ یکشنبه ۷فروردین۱۳۶۷، ارتش آزادیبخش ملی ایران، با ‌شرکت ۱۵تیپ رزمی، از جمله تیپهای رزمی شیرزنان قهرمان مجاهد خلق، با یک تعرض عظیم و بی‌سابقه علیه قوای جنگ‌افروز و سرکوبگر رژیم خمینی، در جبهه‌یی به‌طول ۳۰کیلومتر در غرب شوش در استان خوزستان، به ‌لشکر۷۷ خمینی حمله کرد و آن را در ‌هم شکست.
در عملیات آفتاب ۱۵ تیپ رزمی و پشتیبانی، منطقه‌یی به‌وسعت ۶۰۰کیلومتر مربع از خاک میهن را به‌تصرف خود درآوردند.

^
۲۹ خرداد ۱۳۶۷

عملیات چلچلراغ و تسخیر شهر مهران

روز ۲۹خرداد سال ۱۳۶۷، رزمندگان ارتش آزادیبخش ملی ایران، طی یک نبرد بی‌سابقه نظامی، با قوای جنگ‌افروز و سرکوبگر خمینی در منطقه مهران و ارتفاعات اطراف آن چنگ در چنگ شدند و پس از تصرف مراکز فرماندهی دشمن، شهر مهران را فتح کردند.

نبرد چلچراغ با شرکت ۲۲تیپ رزمی و پشتیبانی ارتش آزادیبخش در جبهه‌یی به‌طول ۵۰کیلومتر و عمق ۲۰کیلومتر، در منطقه مهران صورت گرفت و ضمن تصرف شهر مهران و مراکز فرماندهی لشکر ۱۶زرهی قزوین و، لشکر ۱۱ موسوم به ‌امیرالمؤمنین و تیپ مستقل موسوم به ‌قائم یاسوج سپاه پاسداران، این قوای سرکوبگر را با قرارگاهها، مراکز، استحکامات، تسلیحات و تجهیزاتشان از دور خارج کرد.
در این نبرد، غنائمی شامل انواع تانک و توپخانه و جنگ‌افزارهای سنگین و نیمه سنگین نصیب ارتش آزادیبخش شد. همچنین۱۵۰۰تن از نیروهای رژیم، خود را به ‌ارتش آزادیبخش تسلیم کردند.

^
۱۷ تیر ۱۳۶۷

پذیرش آتش بس و قطعنامه ۵۹۸

سازمان ملل متحد قطعنامه ۵۹۸را در ۲۹ تیر ۱۳۶۶ به منظور پایان دادن به جنگ ایران و عراق صادر کرد. قطعنامه ۵۹۸ به لحاظ کمی، طولانی‌ترین و از نظر محتوا اساسی‌ترین و از نظر ضمانت اجرایی، قوی‌ترین قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل در رابطه با جنگ ایران و عراق است. عراق بلافاصله این قطعنامه را پذیرفت. اما خمینی از پذیرفتن آن سر باز زد و تنها پس از یک سال یعنی در ۲۹ تیر ۱۳۶۷ خمینی در پیامی که به «نوشیدن جام زهر» معروف شد، آنرا پذیرفت

سا‌ل‌ها بعد برخی از فرماندهان ارشد سپاه از جمله اسماعیل کوثری گفتند، مدت کوتاهی پیش از پذیرش جام زهر، ‌مجاهدین خلق عملیاتی مقدماتی برای تسخیر تهران انجام داده و شهر مهران را تسخیر کردند. ما مجبور به پذیرش آتش‌بس شدیم تا حرکت بعدی را خنثی کنیم

^
۳-۷ مرداد ۱۳۶۷

عملیات فروغ جاویدان

عملیات کبیر فروغ جاویدان، بزرگترین تهاجم نظامی ارتش آزادیبخش ملی ایران به ‌رژیم ولایت‌فقیه بود. عملیاتی که پایه‌های دیکتاتوری مذهبی را به‌لرزه در آورد و خمینی را آن‌چنان به‌دست و پا انداخت که در مجموع ۲۰۰هزار تن را به‌ جبهه اعزام کرد. در جریان این نبرد تاریخی، ۵۵هزار تن از نیروهای خمینی در مصاف با ارتش آزادیبخش کشته و مجروح شدند و ۱۳۰۴تن از رزمندگان ارتش آزادیبخش نیز به‌شهادت رسیدند. فروغ جاویدان برگی زرین و خونین از استقلال و توانمندی ارتش آزادیبخش بود. این صداقت شگفت و این فدای بیکران، ماندگاری و مشروعیت ارتش آزادیبخش را، بیمه و تضمین کرد.